Sıkça Sorulan Sorular


Genel Kategori

Sadece bir fikirden ibaret olan yeniliklere patent almak mümkün değildir. Sanayi alanında üretilemeyecek bir fikre patent almak söz konusu olmamaktadır. Bununla birlikte eğer üretilebilirliği söz konusu ise ve bir yenilik arz ediyorsa buluş patent verilerek korunmaktadır.

Buluşunuzu uygun seçeneklere göre tescil ettirdiğinizde sizin dışınızda hiçbir kişi, kurum yada kuruluş izniniz olmadan buluşunuzu kullanamaz ve ticari bir hak iddia edemez. Bununla birlikte tescilli buluşun değeri artar ve onu pazarlamanızda size yardımcı olur. Lisans anlaşmaları yapmanızda kolaylık oluşturur.

Patent kavramı bağlamında buluş; teknik bir orunun çözümü anlamı taşımaktadır. Bu; yeni teknolojiler üretmek, yeni ürünler geliştirmek, mevcut teknolojide yenilikler ortaya çıkarmak, bunlarla ilgili geliştirme ya da iyileştirmeler sağlamak şeklinde ortaya çıkabilir.

Yenilikler ve buluşların daha fazla gerçekleştirilip sanayiye uygulanmasını teşvik etmek, bu konuda çalışma yapanlara buluş yada yeniliklerini sanayiye uygulamada belirli bir süre ayrıcalık vererek teşvik etmek üzere sanayinin gelişmesine yardım eden sisteme patent sistemi denir.

Kimyasal maddeler ve usuller hariç patente konu olabilecek teknik gelismeye sahip bütün ürünler için verilebilir. Yurt içinde özellikle KOBI'lerimiz ve gelistirmis olduklari yeni ürünler için daha az maliyetle koruma elde etmek isteyen bulus sahipleri için tavsiye edilebilecek bir sistemdir.

a. Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları;
b. Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar;
c. Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar, bilgisayar yazılımları;
d. Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller;
e. İnsan veya hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan, hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleri.
(e) bendindeki hüküm bu usullerin herhangi birinde kullanılan terkip ve maddeler ile bunların üretim usullerine uygulanmaz.

Aşağıda belirtilen buluşlara Türkiye’de patent koruması verilemez:
a. Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar,
b. Bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri. 

Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ikametgahı olan veya sınai veya ticari faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişiler veya Paris Anlaşması hükümleri dahilinde başvuru hakkına sahip kişiler Türkiye’de patent veya faydalı model korumasından yararlanabilir.
Yukarıdaki açıklamaların dışında kalmasına rağmen, Türkiye Cumhuriyeti uyruğundaki kişilere kanunen veya fiilen patent ve/veya faydalı model belgesi koruması tanıyan devletlerin uyruğundaki gerçek veya tüzel kişiler de karşılıklılık ilkesi uyarında Türkiye’de patent ve/veya faydalı model belgesi korumasından yararlanır (551 sayılı KHK 2. madde).

Patenti olan ya da olmayan bir buluş için üretim yapılabilir. Ancak, patentli bir buluş, buluş sahibinin izni olmadan başkaları tarafından üretilemez, satılamaz, ihracatı- ithalatı yapılamaz. Patentli bir ürün hakkında başvuru sahibinden izin alınmadan yapılan faaliyetler için cezai yaptırımlar vardır.

• Buluşun ekonomik faydalarından sadece buluş sahibinin yararlanmasına imkân vererek, rakiplerine karşı teknik ve ekonomik üstünlük kazandırır.
• Mülkiyet hakkı sağlayan bir hak olarak devir alınabilir ve devir edilebilir.
• Söz konusu buluştan başkalarının (rakiplerin), yararlanmasını yasaklama hakkı sağlar.
• Buluşun ekonomik faydalarından sadece buluş sahibinin yararlanmasına imkân vererek, rakiplerine karşı teknik ve ekonomik üstünlük kazandırır.
• Mülkiyet hakkı sağlayan bir hak olarak devir alınabilir ve devir edilebilir.
• Söz konusu buluştan başkalarının (rakiplerin), yararlanmasını yasaklama hakkı sağlar.
• Lisans verilmesi yoluyla başka kişilere hak tanıma imkânı verir. Lisans bir tür kiralama hakkıdır. Böylece, buluş sahibi buluşunu kendisi kullanırken, ekonomik bir yarar karşılığında ya da karşı lisanslar alınması karşılığında, başkalarına da söz konusu hakkı kullandırma hakkını elinde tutmuş olur.
• Tüm dünyada olduğu gibi ticari bir prestij sebebidir.
• Taklit edilmesi halinde hukuki ve cezai her türlü yasal imkanın kullanılmasına imkân verir.

Bir ürünün yada yöntemin(usul) patentli olup olmadığı bu konuda yapılacak ulusal ve uluslararası araştırmalarla anlaşılır. Bu araştırmalar uzun zaman alan detaylı çalışmalardır. Bu tür bir araştırma talebi bulunanların ilgili formu doldurarak bizimle bağlantı kurması durumunda yapılacak bir görüşme ile ne tür araştırma kıstasları oluşturulacağı kararlaştırılır ve ilgili çalışma gerçekleştirilir. Bir patent sisteminin oluşturulmasının en temel sebeplerinden biri bilginin genelleştirilmesi yoluyla yeni teknolojilerin olası daha ileri teknolojilere temel oluşturacağı bir sibernetik sistem yaratmaktır.

Bir patent başvurusu için asıl şart yeniliktir. Ve bu yenilik, ulusal değil uluslararası olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca var olan bir ürünü kopyalamak suç teşkil etmekte olup ağır yaptırımları vardır.

Patent başvurusu için gereken evrakların Türk Patent Enstitüsü'ne evrak girişinin gerçekleştiği gün koruma başlar. Ancak buluş henüz bir inceleme veya araştırmaya tabi tutulmadığı için "yenilik" ya da "buluş basamağı" kriterleri değerlendirilemeyeceğinden Patentin getirdiği yaptırım haklarının en azından buluş ilana çıkıncaya kadar (bu süre başvuru tarihinden itibaren 18 aydır) saklı tutulması ve eğer bu arada bir taklit durumu meydana gelirse, taklit ettiği düşünülen kişilere noter aracılığıyla ihtar gönderilmesi daha sağlıklı olacaktır.

Başvuru tarihinden veya rüçhan hakkı talep edilmişse rüçhan tarihinden itibaren 18 aylık sürenin dolmasından sonra patent başvuruları Resmi Patent Bülteni'nde yayınlanır (55. madde, 1. fıkra). Yayından önce başvurunun şekli incelenmesi ve araştırma talebinin yapılması tamamlanmış olur. Başvuru daha önceden yayınlanmadıysa, tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma raporu ile birlikte Resmi Patent Bülteni'nde yayınlanır (57. madde, son fıkra). 

Patent ve Faydalı Modellerin korunmasına dair 551 Sayılı KHK, 59. madde uyarınca, araştırma raporunun tebliğinden itibaren 3 ay içinde patent  başvuru sahibi incelemeli ya da incelemesiz patent sistemine yönelik tercihini Türk Patent Enstitisü’ne  bildirmelidir. Sözkonusu 3 aylık sürenin bitiminden sonra araştırma raporu ve sistem tercihi Resmi Patent Bülteni’nde yayınlanır (57. madde, 5 ve 6. fıkralar). Patent Başvuru sahibi sistem tercihini 3 aylık süre içinde bildirmezse, patent başvurusu 7 yıl koruma süreli incelemesiz patent sistemine göre işlem görür (59. madde).

Patent başvurusu sahibi “tekniğin bilinen durumunun araştırılması” işleminin ardından enstitüye incelemeli patent talebini üç ay içinde bildirmezse araştırma raporu dikkate alınmaksızın incelemesiz patent istediği kabul edilir. Bu durum başvuru sahibine yedi yıllık incelemesiz patent hakkı kazandıracaktır. Yedi yıl içinde patent sahibi uluslararası inceleme talebinde bulunarak patent hakkını incelemeli patente çevirebilir. Eğer başvuru sahibi inceleme talebinde bulunursa enstitü altı aylık yayın süresinin sonunda uluslararası inceleme kuruluşuna başvuruyu gönderir. İnceleme raporu olumlu sonuçlanırsa belge düzenleme aşamasına geçilir ve 20 yıl sahipliği yaratılır. Rapor olumsuz olursa iki kez daha talep edilebilir. Gelen üç raporda olumsuz olursa başvuru reddedilir.

İncelemesiz bir patent, 7 yıllık koruma süresi dolmadan önce inceleme talebi yapılmak suretiyle incelemeli patent başvurusuna dönüştürülebilir. Bu talep, incelemesiz patent sahibi veya üçüncü kişiler tarafından yapılabilir. Talebi yapan, inceleme ücretini ödemekle yükümlüdür (60. madde, 7. fıkra). 

Patent başvurusu veya patentin sahibi, patent konusu buluşu mükemmelleştiren veya geliştiren ve asıl patentin konusu ile bütünlük içinde bulunan buluşların korunması için, ek patent başvurusunda bulunabilir. Tekniğin bilinen durumunun aşılması zorunluluğu, ek patentler için uygulanmaz. Ek patentlerin rüçhan tarihi, başvuru tarihlerine göre belirlenir. Ek patentin süresi, asıl patentin süresi kadar olup,ek patentler için yıllık ücret ödenmez.

Patent ve faydalı modellerinin korunmasına dair 551 sayılı KHK’nin Sekizinci Kısım 125-128.maddeleri gizli patentlerle ilgilidir.
125. maddenin 1. fıkrasına göre “Türk Patent Enstitüsü, önceden açıklanmasına karar vermezse, bir patent başvurusunun içeriği başvuru tarihinden itibaren, iki ay süre ile gizli tutulur”.
Aynı maddenin 2. fıkrasına göre “Türk Patent Enstitüsü, başvuru konusu buluşun milli savunma açısından önem taşıdığı kanısına varırsa, sözkonusu gizlilik süresini başvurunun yapıldığı tarih esas alınarak beş aya kadar uzatabilir”.
Yine aynı maddenin 4. fıkrasına göre “Milli savunma menfaatları sözkonusu ise, Milli Savunma Bakanlığı, yukarıda sözü edilen beş aylık sürenin dolmasından önce, Türk Patent Enstitüsü’ne yapacağı bildirimle, patent başvurusu ile ilgili işlerin gizli yürütülmesini ve durumun başvuruda bulunana bildirilmesini ister”.
125. maddenin 3. fıkrasına göre “Milli Savunma Bakanlığı, gizli tutma yükümlülüğüne uymak şartıyla yapılan tüm başvuruları önceden incelemek yetkisine sahiptir”.
125. maddenin 6. fıkrasına göre “Milli Savunma Bakanlığı, patent başvurusu veya patent sahibinin talebi üzerine, patent başvurusu veya patent konusunun kısmen veya tamamen kullanılmasına, Milli Savunma Bakanlığının belirleyeceği şartlar altında izin verebilir”.

Genel olarak tesciller başvuruldukları ülkede bir tescil kapsamı yaratırlar. Bu anlamda bir dünya patentinden söz edilemez. Bir patentin dünyanın bütününde koruma sağlaması için süresinde her ülkenin (patent sistemini kabul etmiş olan) ilgili kuruluşuna başvuru yapılmış olması gerekir. Fakat bunun yanında tek bir başvuru ile birden çok ülkede patent alınabilmesini sağlayan uluslararası çalışmalar da yürütülmektedir. Buna örnek olarak Avrupa Patent Sistemi, Patent İşbirliği Anlaşması, Avrasya Patenti gibi uygulamaları gösterebiliriz. Bu anlaşmalarla dünyanın tamamında olmasa da önemli bir çok ülkede tek bir başvuru ya da inceleme ile patent alınabilmektedir. Fakat bu anlaşmalarda tescillerin ülkesel olması gerçeğini değiştirmemekte sadece birden fazla ülkede gerçekleşecek müstakil tescillerin prosesini basitleştirmektedir.

Bilgisayar yazılımları patent tescili ile koruma altına alınamamaktadır. Bu konudaki yaşanabilecek sıkıntılara çözüm olarak Kültür Bakanlığı tarafından yürütülen Bilgisayar kodlarının korunmasına dair “BİLKOD NUMARASI ALIMI” işlemi yapılarak bir koruma sağlanabilir.

Türk başvuru sahipleri ve için Enstitü nezdinde yapılan işlemlerde vekil tutma zorunluluğu yoktur. Patent ya da Faydalı Model başvurularını başvuru sahipleri kendileri de hazırlayıp takip edebilir. Ancak, patent başvurusunun yapılması ve daha sonraki sürecin takibi, teknik ve hukuki bilgi gerektirdiğinden, zamanı olmayan başvuru sahipleri için vekil tutmaları tavsiye edilebilir. Burada bahsedilen vekiller herhangi bir kişi değil, Enstitü siciline kayıtlı, vekillik sınavında başarılı olmuş kişilerdir.

Patent tescili tanımında üç temel unsur barındırır:  1-Yenilik, 2-Tekniğin bilinen durumunda aşama sağlanması, 3-Sanayiye uygulanabilirlik.

Fakat faydalı model tescilinde sadece; 1-Yenilik, 2-Sanayiye uygulanabilirlik şartları aranır. Faydalı model tescili belgesi almak için buluşun tekniğin bilinen durumunda bir aşama sağlamış olması şartı yoktur.

Örnek : Dijital saati icat etmiş olalım. Saatin özellikleri ise sadece saati, dakikayı, saniyeyi ve tarihi göstermek olsun. Bu saate patent alınabilir ama buna ek olarak aynı özelliklere sahip dijital saate "buluş niteliği taşıyan" değişiklik yapmadan onu geliştiren yani mesela kronometre ekleyen kişi kendi eklediği özellik için buluş adımı kadar büyük bir değişiklik yapmadığı ama saati daha kullanışlı hale getirdiği için faydalı model belgesi alabilmektedir.

Patent başvurusunun yapıldığı tarihten önce buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde toplumca erişilebilir yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım veya bir başka yolla açıklanan bilgiler dağarcığına “Tekniğin bilinen durumu” denmektedir.

Patent tescili işlemi tanımından da anlaşılacağı üzere tekniğin bilinen durumunu aşan yeni ve sanayiye uygulanabilen buluşlar için yapılmaktadır. Fakat endüstriyel tasarım tescili ürünün fonksiyonel anlamdaki yeniliği dikkate alınmaksızın getirdiği görsel ayırt ediciliğinin, tasarımsal farklılıklarının tescil ile koruma altına alınması işlemidir. Bu anlamda teknolojik olarak yeni özellikler taşıyan bir ürün aynı zamanda görsel olarak da ayrıt edici özelliğe sahipse bu iki farklı özelliğinin iki ayrı tescil ile korunması gerekir. Yani aynı zamanda hem patent tescili ve hem de endüstriyel tasarım tescili işlemleri yürütülmelidir.

Bu sorunun cevabı yapılan değişikliğin türüne göre farklılık göstermektedir. Genellikle malzemeye yönelik basit değişiklikler (çelik olan bir parçayı alüminyum yapmak gibi) gerçekten bir avantaj sağlamıyorsa buluş niteliği taşımadığı için Faydalı Model veya Patentle korunamamaktadır. Diğer taraftan kullanılan malzemede içerik açısından yenilikler varsa (malzeme alaşımını değiştirerek daha hafif ama daha mukavim bir malzeme üretmek gibi), bu tür buluşlar doğrudan kimya ve malzeme bilimi ile ilgili olduğundan ancak patentle korunabilmektedir.

Buradaki hassas nokta rakip firmanın yaptığı değişikliklerin içeriğidir. Bu bağlamda, yapılacak ilk şey rakip firmanın yaptığı başvurunun sizin başvurunuzun istemleri dahilinde kalıp kalmadığının tespitidir. Eğer başvurunuzu gerçekten uzman bir patent vekili hazırlamışsa zaten istemleri mümkün olduğunca geniş tutacak böylece rakip firmaların basit değişikliklerle sizin başvurunuzu aşmasını bu yolla engelleyecektir, ikinci olarak, rakip firmanın faydalı modelinde ortaya konan ürünün gerçekten buluş niteliği taşıyıp taşımadığı, diğer bir deyişle emsallerine oranla gerçekten teknik bir artısı olup olmadığı uzman bir vekilin görüşleri ışığında değerlendirilmelidir. Zira genel pratikte bir ürününün Patent/Faydalı Model hakkını elde edebilmesi için buluş niteliği taşıması en temel şarttır.
Her iki şekilde yapılacak çalışma sonucunda ürünün buluş niteliği içermediği ve/veya sizin faydalı modelinizi ihlal ettiğini tespit ederseniz, atmanız gereken bir sonraki adım rakip firmanın faydalı modeline Resmi Patent Bülteni'nde yayınlandıktan sonra bu başvuruya itiraz etmek olmalıdır.
Diğer taraftan, tavsiyemiz her zaman için bir geliştirme yaptığınızda patent/faydalı model başvurusu yapmadan önce "Ben bir rakip firma olsaydım bu ürünü nasıl taklit ederdim?" şeklinde düşünmeniz, bu düşünce ışığında çeşitli alternatif yapılanmaları kafanızda ortaya koymanız ve patent vekilinizi başvuru öncesi bu konuda bilgilendirmeniz yönünde olacaktır.

Başka ülkede tescil edilmiş patent oradaki tescili ile Türkiye’de ileri sürülemez. Bir tescilin Türkiye’de hüküm sürebilmesi için Türk Patent Enstitüsünce tescil edilmesi gerekir. Başka bir ülkede alınan patent Türkiye’de rüçhan hakkı süresinde başvurulursa alınabilir. Patentte rüçhan hakkı on iki aydır. PCT(Patent Cooperation Treaty-Patent İşbirliği Anlaşması) başvurularında bu süre üç yıla uzar.

Patentler ve patent başvuruları için yıllık ücretler, başvurunun ilk yıldönümünden itibaren Türk Patent Enstitüsü’ne ödenmeye başlar ve her yıl aynı tarihte (başvuru tarihinde) ödenir.
PCT (Patent İşbirliği Anlaşması) çerçevesinde Türkiye’de ulusal safhaya giren patent başvurularının yıllık ücretleri, uluslararası başvuru tarihinin yıldönümlerinde ödenir. İkinci yıllık ödemeler, başvurunun Türk ulusal safhasına girişi sırasında biriken yıllık ödeme olarak  Türk Patent Enstitüsü’ne ödenir.
Avrupa Patent Sözleşmesi kapsamında Türkiye’de tescil edilen patentlerin yıllık ödemeleri, başvuru tarihinin yıldönümlerinde Türk Patent Enstitüsü’ne  ödenir.
Tüm yıllık ödemeler için, başvuru tarihinin yıldönümüne Kadar ödenmemesi durumunda 6 aylık cezalı süre uygulanır. 

Buluşun birden fazla ülkede korunması istenirse, ilk patent başvurusunun herhangi bir ülkede yapılması tarihinden itibaren 12 aylık bir süre içinde aynı buluş için başka bir ülkede başvuru yapma konusunda bir haktan yararlanılabilir, buna rüçhan hakkı denir.

Bir başvuru sahibinin herhangi bir ülkede yaptığı başvurunun tarihi ile bu başvurusuna dayanarak daha sonra yaptığı başvurunun tarihi arasında üçüncü kişilerce buluş konusuna benzer bir konu için patent başvurusu yapılırsa, o başvuru karşıt doküman olarak gösterilemez.

Başvuru sahibi, yararlanmak istediği rüçhan hakkını başvuru ile birlikte veya başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde talep eder. Bununla ilgili rüçhan hakkı belgesini, patent başvurusu tarihinden itibaren üç ay içerisinde vermediği takdirde rüçhan hakkından yararlanma talebi yapılmamış sayılır.

Yabancı ülkelerde patent verilmesi için yapılan bir başvurunun farklı ülkelerde yapılmış olmasına bakılmaksızın birden çok rüçhan hakkı talebinde bulunulabilir.

Rüçhan hakkı patent başvurusu ile birlikte veya patent başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde talep edilir. 

Rüçhan hakkı belgesi patent başvurusu tarihinden itibaren üç ay içerisinde Türk Patent Enstitüsü’ne sunulmalıdır. Rüçhan hakkı belgesi bu süre içinde Türk Patent Enstitüsü’ne verilmediği takdirde rüçhan hakkından yararlanma talebi yapılmamış sayılır.


Modül 1

  • Ulusal ve Uluslararası fon duyuruları yaparak açılan çağrılar hakkında bilgilendirme.
  • Proje yazım konularında danışmanlık hizmeti verilmesi